Turystyka i rekreacja osób niepełnosprawnych to dziedzina, która zajmuje się zapewnieniem dostępnego i włączającego dostępu do podróży, wypoczynku i aktywności rekreacyjnych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Obejmuje ona planowanie, organizację i realizację wyjazdów, adaptację przestrzeni i usług, a także promocję świadomości i zmiany postaw społecznych.
Początki zainteresowania tą tematyką sięgają ruchów społecznych na rzecz praw osób niepełnosprawnych w drugiej połowie XX wieku. Wraz z rosnącą świadomością potrzeb i możliwości osób z niepełnosprawnościami, pojawiła się presja na poprawę dostępności w sferze publicznej, w tym w turystyce i rekreacji. Ważnym krokiem było wprowadzenie regulacji prawnych, zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, które obligują do zapewnienia równych szans i niedyskryminacji.
Obecnie turystyka osób niepełnosprawnych jest postrzegana jako ważny element integracji społecznej i poprawy jakości życia. Rozwija się w różnych kierunkach, obejmując m.in. turystykę kulturową, aktywną, uzdrowiskową i przyrodniczą. Firmy turystyczne coraz częściej oferują specjalistyczne usługi i produkty, takie jak adapted transport, dostępna baza noclegowa i atrakcje. Z badań wynika, że dostępność infrastruktury i usług ma kluczowe znaczenie dla satysfakcji z podróży. Na przykład, studium przypadku dotyczące adaptacji parku narodowego w Polsce wykazało, że wprowadzenie udogodnień, takich jak ścieżki o utwardzonej nawierzchni i audioprzewodniki, znacząco zwiększyło liczbę osób z niepełnosprawnościami korzystających z tego obszaru.
Mimo postępu, wciąż istnieją bariery, takie jak niedostateczna świadomość, stereotypy i brak odpowiednich zasobów. Wyzwaniem pozostaje także dostosowanie oferty do różnorodnych potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w tym z niepełnosprawnościami sensorycznymi i intelektualnymi. Konieczne jest dalsze prowadzenie badań naukowych i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, aby turystyka i rekreacja osób niepełnosprawnych stała się powszechnie dostępna i w pełni włączająca.