Metodologia Badań Społecznych Stefana Nowaka, często dostępna w formie pliku PDF, stanowi fundamentalne dzieło w polskiej socjologii i metodologii nauk społecznych. Definiuje się ją jako systematyczny wykład na temat zasad i technik prowadzenia badań empirycznych nad zjawiskami społecznymi, uwzględniający aspekty teoretyczne, logiczne i etyczne związane z procesem badawczym.
Geneza tej pracy sięga lat 60. i 70. XX wieku, okresu intensywnego rozwoju socjologii empirycznej w Polsce. Nowak, czołowy metodolog, dążył do stworzenia kompleksowego podręcznika, który łączyłby tradycje europejskiej myśli humanistycznej z rygorem metodologicznym inspirowanym naukami przyrodniczymi. Rozwój Metodologii był procesem iteracyjnym, związanym z doświadczeniami badawczymi samego Nowaka i jego współpracowników, a także z debatami toczącymi się w środowisku akademickim. Publikacja stanowiła odpowiedź na potrzebę ujednolicenia i standaryzacji procedur badawczych w dynamicznie rozwijającej się dyscyplinie.
Obecne rozumienie Metodologii Badań Społecznych uwzględnia jej historyczne znaczenie jako kamienia milowego w rozwoju polskiej socjologii. Nadal jest ona lekturą obowiązkową na wielu kierunkach studiów społecznych, choć nie wszystkie jej elementy są bezkrytycznie przyjmowane. Na przykład, krytyka dotyczy czasem zbyt silnego nacisku na pozytywistyczne podejście do badań, pomijającego alternatywne paradygmaty interpretatywne. Niemniej jednak, wartość edukacyjna tej pracy pozostaje niezaprzeczalna, szczególnie w zakresie kształtowania umiejętności formułowania hipotez, konstruowania narzędzi badawczych i analizy danych. Przykładem zastosowania metodologii Nowaka może być analiza kapitału społecznego w społecznościach lokalnych, gdzie badacz, korzystając z metod kwestionariuszowych i statystycznych, mierzy poziom zaufania, normy wzajemności i zaangażowanie obywatelskie, zgodnie z rygorystycznymi zasadami zaprezentowanymi w dziele Nowaka.