Prawo autorskie i prawa pokrewne to gałąź prawa regulująca zasady tworzenia, rozpowszechniania i wykorzystywania utworów oraz artystycznych wykonań, fonogramów, wideogramów i nadań programów. W istocie, chroni ona intelektualną własność twórców i wykonawców, dając im wyłączne prawa do decydowania o losach ich dzieł. Definiuje ona również prawa przysługujące podmiotom powiązanym z twórczością, choć niekoniecznie będącym samymi twórcami.
Geneza polskiego prawa autorskiego sięga okresu międzywojennego, z uchwaloną w 1926 roku ustawą o prawie autorskim. Po II wojnie światowej prawo to ewoluowało, a kluczowym momentem było uchwalenie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ta ustawa, wraz z późniejszymi nowelizacjami, stanowi obecnie fundament systemu ochrony praw autorskich w Polsce. Jej rozwój był silnie związany z dostosowywaniem się do standardów międzynarodowych, w szczególności wynikających z konwencji berneńskiej i prawa Unii Europejskiej.
Obecne rozumienie prawa autorskiego i praw pokrewnych jest złożone, obejmując zarówno prawa osobiste twórcy (np. prawo do autorstwa utworu, prawo do nienaruszalności treści i formy utworu), jak i prawa majątkowe (np. prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji). Orzecznictwo sądowe odgrywa znaczącą rolę w interpretacji przepisów, szczególnie w kontekście nowych technologii i cyfrowego środowiska. Na przykład, w sprawie dotyczącej umieszczania utworów w Internecie (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. akt I ACa 123/18), sądy podkreślają konieczność uzyskania licencji od uprawnionych podmiotów na każde publiczne udostępnienie utworu.
Badania naukowe (np. publikacje z zakresu prawa autorskiego dostępne w pdf) wskazują na rosnącą potrzebę dalszego dostosowywania prawa do wyzwań ery cyfrowej, w tym kwestii piractwa internetowego, dozwolonego użytku i odpowiedzialności platform internetowych za treści publikowane przez użytkowników. Ochrona praw autorskich jest kluczowa dla stymulowania kreatywności i rozwoju kultury, ale jednocześnie musi uwzględniać interes publiczny i zapewnić dostęp do wiedzy i kultury.