Modlitwa do Krzyża Świętego stanowi istotny element w pobożności katolickiej, będąc formą dialogu z Bogiem poprzez symbol Krzyża, centralnego znaku chrześcijaństwa. Można ją zdefiniować jako zbiór werbalnych i mentalnych aktów wyrażających wiarę, nadzieję i miłość, skierowanych do Boga, uwzględniając zbawczą ofiarę Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego. Treść modlitw skupia się na prośbach o łaskę, przebaczenie grzechów, umocnienie w wierze, oraz dziękczynieniu za dar Odkupienia.
Początki modlitw związanych z Krzyżem Świętym sięgają wczesnego chrześcijaństwa. Pierwotnie wyrażały się one w osobistych kontemplacjach Męki Pańskiej i odniesieniach do mocy zbawczej Krzyża. Z czasem, w okresie średniowiecza, zaczęły krystalizować się bardziej formalne formuły modlitewne, często związane z bractwami religijnymi i kultem relikwii Krzyża. Rozwój druku, zwłaszcza od XV wieku, umożliwił szersze rozpowszechnianie modlitewników zawierających modlitwy do Krzyża Świętego, a także ich lokalne adaptacje.
Współczesne rozumienie Modlitwy do Krzyża Świętego ewoluowało, integrując elementy tradycyjnej pobożności z pogłębioną refleksją teologiczną. Akcentuje się nie tylko ofiarę Chrystusa, ale również zaproszenie do osobistego udziału w misterium paschalnym poprzez naśladowanie Chrystusa w życiu codziennym. Wiele współczesnych modlitewników, w tym dostępnych w formacie pdf, oferuje różnorodne wersje modlitw, od krótkich aktów strzelistych po rozbudowane litanie. Są one szeroko wykorzystywane zarówno w praktyce indywidualnej, jak i podczas nabożeństw zbiorowych.
Badania nad recepcją Modlitwy do Krzyża Świętego, takie jak analiza zawartości modlitewników z różnych epok, wskazują na jej stałą popularność i adaptowalność do zmieniających się kontekstów społeczno-kulturowych. Analiza treści pozwala także dostrzec ewolucję teologiczną w pojmowaniu Krzyża i jego znaczenia dla życia chrześcijańskiego.