Podręcznik, książka podręcznikowa, to podstawowe narzędzie dydaktyczne wykorzystywane w szkołach i na uczelniach. Służy on systematycznemu przekazywaniu wiedzy z konkretnej dziedziny, zgodnie z ustalonym programem nauczania. Jego celem jest ułatwienie uczniom i studentom przyswajania materiału w sposób uporządkowany i kompleksowy.
Podręczniki odgrywają kluczową rolę w procesie edukacyjnym. Oferują one szereg korzyści, w tym jasną strukturę, przystępny język (zazwyczaj dostosowany do wieku odbiorcy), przykłady, zadania i ćwiczenia, które pomagają w utrwaleniu wiedzy. W odróżnieniu od artykułów naukowych w czasopismach lub informacji znalezionych w Internecie, podręczniki prezentują wiedzę w sposób syntetyczny i uporządkowany, koncentrując się na fundamentach danej dziedziny. Nie są one zwykle źródłem najnowszych odkryć, ale raczej kompendium wiedzy niezbędnej do zrozumienia danego tematu.
Weźmy na przykład podręcznik do matematyki dla klasy czwartej szkoły podstawowej. Taki podręcznik, w przeciwieństwie do zaawansowanych publikacji naukowych, skupia się na podstawowych operacjach arytmetycznych, takich jak dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie, a także na wprowadzeniu do geometrii. Wszystkie zagadnienia prezentowane są w sposób zrozumiały dla dzieci w tym wieku, z licznymi ilustracjami i przykładami z życia codziennego.
W kontekście historii, książki takie jak biografie lub reportaże oferują często subiektywne spojrzenie na wydarzenia. Podręczniki historyczne natomiast dążą do obiektywnego przedstawienia faktów, chociaż interpretacje historyczne mogą się różnić. Współczesne podręczniki często zawierają również materiały dodatkowe, takie jak mapy, tabele, schematy oraz pytania kontrolne, które wspierają samodzielną naukę i utrwalanie wiedzy.