Podręcznik jest zasadniczo zorganizowaną książką, która systematycznie prezentuje wiedzę z konkretnej dziedziny. W szkołach i na uniwersytetach podręczniki pełnią rolę głównego źródła informacji, przewodnika po danym przedmiocie i narzędzia do nauki.
Ich podstawowym celem jest przekazywanie wiedzy w sposób uporządkowany, zgodny z programem nauczania. Zapewniają one spójny i kompleksowy materiał, który studenci i uczniowie mogą wykorzystywać do samodzielnej nauki, powtórek i przygotowania do egzaminów. Dzięki temu podręczniki znacząco ułatwiają proces uczenia się.
Korzyści płynące z korzystania z podręczników są liczne. Po pierwsze, oferują usystematyzowaną wiedzę, której brakuje w chaotycznych źródłach internetowych. Po drugie, zawierają często ćwiczenia i zadania, które pomagają w utrwaleniu materiału. Po trzecie, są zazwyczaj recenzowane i aktualizowane przez ekspertów w danej dziedzinie, co gwarantuje ich wiarygodność.
Podręczniki różnią się od czasopism naukowych czy stron internetowych przede wszystkim formą prezentacji i zakresem. Czasopisma skupiają się na najnowszych badaniach i często są bardzo specjalistyczne, a strony internetowe mogą być niezweryfikowane i zawierać informacje niepełne lub błędne. Podręcznik natomiast, przedstawia wiedzę podstawową i niezbędną do zrozumienia danego przedmiotu.
Przykładowo, podręcznik do matematyki dla klasy 3 może zawierać rozdziały poświęcone dodawaniu i odejmowaniu w zakresie 100, mnożeniu i dzieleniu przez 2, 5 i 10, geometrię (rozpoznawanie figur geometrycznych), oraz rozwiązywanie prostych zadań tekstowych. Taki podręcznik, często uzupełniony o karty pracy, ma na celu rozwijanie umiejętności matematycznych dzieci w wieku szkolnym.