Dlaczego patrzeć na zwierzęta? (Why Look at Animals?) to wpływowy esej Johna Bergera, pierwotnie opublikowany w 1977 roku jako część jego szerszego zbioru eseistycznego O patrzeniu. Praca ta stanowi krytyczną analizę historycznej i kulturowej relacji między ludźmi a zwierzętami, koncentrując się na utraconym związku, który kiedyś był fundamentalny dla ludzkiego doświadczenia. Berger argumentuje, że w nowoczesnym społeczeństwie zachodnim zwierzęta zostały zepchnięte na margines, a ich obecność sprowadzona do roli przedmiotu konsumpcji, rozrywki lub symbolu, zamiast traktowania ich jako równorzędnych istot dzielących planetę.
Kluczową koncepcją eseju jest teza o zaniku pierwotnej relacji między ludźmi a zwierzętami. Berger tłumaczy, że przez wieki zwierzęta odgrywały kluczową rolę w życiu człowieka, nie tylko jako źródło pożywienia i pracy, ale także jako partnerzy w symbolicznej i duchowej sferze. Zwierzęta były integralną częścią mitologii, religii i sztuki. Wraz z postępem industrializacji i urbanizacji, ta bliska relacja uległa erozji. Berger podkreśla, że kapitalizm przyczynił się do instrumentalizacji zwierząt, traktując je wyłącznie jako surowiec lub towar.
Berger analizuje również rolę ogrodów zoologicznych i przedstawień zwierząt w mediach jako przykładów zdeformowanej relacji. Twierdzi, że zoo, zamiast łączyć ludzi ze zwierzętami, w rzeczywistości oddziela je, prezentując zwierzęta w sztucznie stworzonych, nienaturalnych środowiskach. Media utrwalają ten proces, często idealizując lub demonizując zwierzęta, w celu wywołania określonych emocji u odbiorców. W konsekwencji, nasze spojrzenie na zwierzęta staje się zapośredniczone i pozbawione autentyczności. Esej Bergera zachęca do refleksji nad naturą naszego związku z innymi gatunkami i konsekwencjami utraty szacunku i zrozumienia dla ich istnienia.