Podręcznik to zorganizowany zbiór informacji na konkretny temat, używany w szkołach i na uniwersytetach jako główne źródło wiedzy. Jest to instrument dydaktyczny, którego celem jest systematyczne przedstawienie materiału w sposób umożliwiający jego przyswojenie i zrozumienie. Podręczniki są często używane do nauki konkretnych przedmiotów, takich jak matematyka, historia, czy chemia.
Głównym celem podręcznika jest ułatwienie procesu uczenia się. Dobre podręczniki prezentują informacje w sposób logiczny i uporządkowany, często zawierają definicje, przykłady, ćwiczenia i zadania, które pomagają uczniom utrwalić zdobytą wiedzę. Korzyści dla uczniów płynące z korzystania z podręczników to przede wszystkim: strukturalizacja wiedzy, ułatwienie przygotowania do zajęć i egzaminów, oraz możliwość samodzielnej nauki.
Podręczniki różnią się od innych źródeł informacji, takich jak artykuły naukowe w czasopismach czy strony internetowe, przede wszystkim stopniem szczegółowości i formą prezentacji. Artykuły naukowe są zazwyczaj skierowane do specjalistów w danej dziedzinie i prezentują nowe badania oraz teorie. Strony internetowe mogą oferować szeroki zakres informacji, ale często brakuje im weryfikacji i systematyczności charakterystycznej dla podręczników. Podręcznik, przeciwnie, ma charakter kompilacyjny i edukacyjny, prezentuje ustaloną wiedzę w sposób przystępny dla uczniów.
Przykładowo, podręcznik do biologii dla klasy ósmej szkoły podstawowej może zawierać rozdziały poświęcone budowie komórki, procesom życiowym, różnorodności organizmów, a także zagadnieniom związanym z ochroną środowiska. Każdy rozdział zawierałby definicje, ilustracje, schematy i zadania, które pomagają uczniom zrozumieć i zapamiętać materiał. Podręcznik jest fundamentem procesu edukacyjnego.