Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego, temat obszernie zgłębiony w podręczniku Jana Górskiego, stanowi fundament dla zrozumienia adaptacji organizmu do aktywności fizycznej. Definiuje się ją jako zespół zmian zachodzących w funkcjonowaniu układów biologicznych w odpowiedzi na bodziec, jakim jest praca mięśniowa. Zmiany te dotyczą zarówno poziomu komórkowego, jak i całego organizmu, dążąc do utrzymania homeostazy w zmienionych warunkach.
Początki badań nad fizjologią wysiłku fizycznego sięgają XIX wieku, kiedy to zaczęto analizować wpływ ćwiczeń na układ krążenia i oddechowy. Rozwój tej dziedziny nauki nabrał tempa w XX wieku, szczególnie po II wojnie światowej, w związku z rosnącym zainteresowaniem sportem i rekreacją. Publikacja Jana Górskiego odegrała istotną rolę w popularyzacji wiedzy na temat mechanizmów adaptacyjnych w polskim środowisku naukowym i trenerskim.
Obecne rozumienie fizjologicznych podstaw wysiłku fizycznego jest znacznie bardziej zaawansowane, obejmując m.in. szczegółowe mechanizmy metabolizmu energetycznego, rolę hormonów, neuroprzekaźników i cytokin w regulacji odpowiedzi na wysiłek, a także genetyczne uwarunkowania zdolności wysiłkowych. Przykładowo, badania nad zjawiskiem superkompensacji glikogenu w mięśniach po intensywnym treningu pozwoliły na optymalizację strategii żywieniowych dla sportowców. Ponadto, studia przypadków sportowców wyczynowych, analizujące ich parametry fizjologiczne podczas treningów i zawodów, dostarczają cennych informacji na temat indywidualnych reakcji na obciążenia i możliwości optymalizacji treningu.
Kluczowe znaczenie w kontekście adaptacji fizjologicznej do wysiłku fizycznego ma regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej, termogeneza oraz zmiany w funkcjonowaniu układu immunologicznego. Wszystkie te aspekty, szczegółowo omówione w podręczniku Górskiego, są fundamentalne dla zrozumienia procesów zachodzących w organizmie podczas i po wysiłku fizycznym.