Albert Bandura Teoria Społecznego Uczenia Się Pdf

Teoria społecznego uczenia się Alberta Bandury, rozwinięta w opozycji do radykalnego behawioryzmu, stanowi kompleksową ramę teoretyczną wyjaśniającą, w jaki sposób jednostki nabywają nowe zachowania, umiejętności, postawy i przekonania poprzez obserwację innych. W przeciwieństwie do czysto behawioralnego podejścia, które koncentruje się na bezpośrednim wzmocnieniu i karaniu, teoria ta podkreśla istotną rolę procesów poznawczych i społecznych w procesie uczenia się.

Kluczowe koncepcje teorii społecznego uczenia się obejmują uczenie się przez obserwację (modelowanie), gdzie jednostki internalizują i naśladują zachowania obserwowane u innych, zwanych modelami. Nie każde obserwowane zachowanie jest automatycznie kopiowane; Bandura wprowadził ideę wzmocnienia zastępczego, gdzie obserwacja konsekwencji zachowania modelu wpływa na prawdopodobieństwo jego naśladowania przez obserwatora. Jeżeli model doświadcza pozytywnych konsekwencji, obserwator jest bardziej skłonny do naśladowania, a w przypadku negatywnych konsekwencji – mniej skłonny.

Istotnym elementem teorii jest także samoocena skuteczności (self-efficacy), czyli wiara jednostki we własne zdolności do skutecznego działania w danej sytuacji. Wysoka samoocena skuteczności prowadzi do podejmowania trudniejszych wyzwań, wytrwałości w obliczu trudności i większego prawdopodobieństwa sukcesu. Na samoocenę skuteczności wpływają cztery główne źródła: doświadczenia osobiste (mastery experiences), doświadczenia zastępcze (vicarious experiences), perswazja werbalna (verbal persuasion) i stany emocjonalne (emotional states).

Teoria społecznego uczenia się wykracza poza bierną obserwację, podkreślając wzajemny determinizm, czyli dynamiczną interakcję pomiędzy zachowaniem, środowiskiem i czynnikami osobistymi (np. poznaniem, emocjami). Te trzy elementy wzajemnie się wpływają, co oznacza, że zachowanie jednostki wpływa na środowisko, które z kolei wpływa na jej zachowanie, a także na czynniki osobiste. Zatem, jednostki aktywnie kształtują swoje środowisko i własny proces uczenia się.