Hej uczniowie klasy 5! Czeka Was sprawdzian z części zdania? Nie martwcie się! Rozłóżmy to na proste kawałki, jak pyszny tort urodzinowy.
Podmiot – Kto lub Co?
Podmiot to najważniejsza osoba (lub rzecz!) w zdaniu. Wyobraźcie sobie, że to kapitan statku. Kto dowodzi? Kto wykonuje czynność? To właśnie podmiot! Np. w zdaniu "Ania czyta książkę", Ania jest podmiotem. To ona czyta!
Spróbujcie odnaleźć podmiot w zdaniu "Pies szczeka głośno". Widzicie? To pies jest podmiotem, bo to on szczeka. Innym przykładem może być zdanie "Słońce świeci jasno."
Orzeczenie – Co się Dzieje?
Orzeczenie to czynność, którą wykonuje podmiot. Myślcie o tym, jak o silniku samochodu. Co się dzieje? Co robi podmiot? Np. w zdaniu "Ania czyta książkę", czyta jest orzeczeniem. To czynność wykonywana przez Anię. Jest to odpowiedz na pytanie "co robi?"
Spójrzcie na przykład: "Pies szczeka głośno". Szczeka to orzeczenie. To właśnie robi pies! Inny przykład "Słońce świeci jasno" - orzeczeniem jest świeci. Pamiętajcie, orzeczenie to akcja!
Przydawka – Opis Podmiotu
Przydawka opisuje podmiot, tak jakby dodawała mu kolorów. Pomyślcie o niej jak o dodatkach do stroju – kapelusz, szalik, rękawiczki. Np. w zdaniu "Wesoły pies szczeka głośno", wesoły jest przydawką. Mówi nam, jaki jest pies.
Inny przykład: "Czerwone auto jedzie szybko". Czerwone to przydawka opisująca auto. Dodaje ono informacji o wyglądzie auta. Szukajcie słów opisujących podmiot: jaki?, który?, czyj?
Dopełnienie – Kogo? Co?
Dopełnienie to osoba lub rzecz, na którą oddziałuje czynność. To jak paczka pocztowa – do kogo jest adresowana? Na przykład w zdaniu "Ania czyta książkę", książkę jest dopełnieniem. To na nią skierowana jest czynność czytania.
Spójrzcie na przykład: "Piotr je jabłko". Jabłko jest dopełnieniem, bo Piotr je właśnie jabłko. Pytamy: kogo? co? "Ula pisze list".
Okolicznik – Gdzie? Kiedy? Jak? Dlaczego?
Okolicznik odpowiada na pytania: gdzie? kiedy? jak? dlaczego? Myślcie o nim jak o nawigacji w samochodzie. Np. w zdaniu "Ania czyta książkę w pokoju", w pokoju jest okolicznikiem miejsca. Mówi nam, gdzie Ania czyta.
Inny przykład: "Pies szczeka głośno w nocy". W nocy to okolicznik czasu. "Ania czyta książkę z przyjemnością" - okolicznik sposobu.
Teraz, kiedy znacie już części zdania, możecie podejść do sprawdzianu z pewnością siebie! Pamiętajcie o przykładach i porównaniach, a wszystko pójdzie gładko! Powodzenia!