Hej Studenciaki! Dziś zajmiemy się czymś, co może brzmieć strasznie, ale wcale takie nie jest: rodzajem męskoosobowym i niemęskoosobowym czasownika. Spokojnie, rozłożymy to na czynniki pierwsze. Obiecuję, będzie łatwo!
Co to w ogóle jest rodzaj?
Zanim przejdziemy do czasowników, przypomnijmy sobie, czym jest rodzaj gramatyczny. W języku polskim mamy trzy główne rodzaje: męski, żeński i nijaki. Myśl o tym jak o "pudełkach", do których wrzucamy słowa. Na przykład: "pies" jest rodzaju męskiego, "kotka" żeńskiego, a "okno" nijakiego. Rodzaj wpływa na to, jak odmieniają się słowa.
Kiedy mówimy o ludziach w liczbie mnogiej, sprawa się trochę komplikuje. Wtedy pojawiają się dwa rodzaje, które nas dziś interesują: męskoosobowy i niemęskoosobowy. Pomyśl o nich jako o specjalnych "pudełkach" tylko dla liczby mnogiej i tylko, gdy mówimy o ludziach albo grupach, w których są ludzie.
Rodzaj Męskoosobowy
Rodzaj męskoosobowy używamy wtedy, gdy w grupie osób jest przynajmniej jeden mężczyzna. To bardzo ważne! Nawet jeśli w grupie jest 99 kobiet i 1 mężczyzna, używamy rodzaju męskoosobowego. Czyli grupa musi zawierać jakiegokolwiek faceta.
Spójrzmy na przykład. Powiedzmy, że widzisz grupę studentów, w której są zarówno dziewczyny, jak i chłopaki. Możemy powiedzieć: "Studenci poszli do kina." Używamy formy "poszli" (rodzaj męskoosobowy), bo w grupie są mężczyźni. Inny przykład: "Nauczyciele pracowali nad projektem." Znów używamy rodzaju męskoosobowego, zakładając, że w gronie nauczycieli są mężczyźni.
Rodzaj Niemęskoosobowy
Rodzaj niemęskoosobowy stosujemy w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, kiedy mówimy o grupie składającej się wyłącznie z kobiet. Po drugie, używamy go, kiedy mówimy o rzeczach, zwierzętach lub mieszanych grupach (np. ludzie i zwierzęta). Ważne: nie może być żadnego mężczyzny!
Przykład: "Studentki poszły na kawę." Tutaj używamy formy "poszły" (rodzaj niemęskoosobowy), bo mówimy tylko o studentkach. Inny przykład: "Koty i psy bawiły się w parku." Używamy rodzaju niemęskoosobowego, bo mówimy o zwierzętach. "Książki i zeszyty leżały na stole." Znów rodzaj niemęskoosobowy, bo mówimy o rzeczach.
Jak to zapamiętać?
Najprościej zapamiętać to tak: jeżeli w grupie jest jakiś mężczyzna, używamy rodzaju męskoosobowego. Jeżeli nie ma żadnego mężczyzny, a mówimy o ludziach (tylko kobiety!), albo mówimy o rzeczach, zwierzętach lub mieszanych grupach, używamy rodzaju niemęskoosobowego. Trochę praktyki i będzie to dla Ciebie proste jak bułka z masłem!
Ćwicz regularnie! Próbuj tworzyć własne zdania i zastanawiaj się, którego rodzaju powinieneś użyć. Z czasem stanie się to naturalne. Powodzenia!