Witajcie! Porozmawiamy dzisiaj o fonetyce, a dokładnie o tym, co może się pojawić na sprawdzianie z tego działu w klasie 5, szczególnie jeśli korzystacie z podręcznika GWO.
Co to jest fonetyka?
Fonetyka to dział językoznawstwa zajmujący się badaniem dźwięków mowy. Analizuje, jak te dźwięki są wytwarzane, jak brzmią i jak są odbierane przez słuchaczy. To trochę jak bycie detektywem dźwięków!
Na sprawdzianie z fonetyki w klasie 5, zazwyczaj sprawdzana jest wiedza o podstawowych pojęciach. Trzeba znać różnicę między głoską a literą. Umieć rozróżniać samogłoski i spółgłoski. A także wiedzieć, co to sylaba.
Głoska a litera
Głoska to najmniejszy dźwięk mowy, który słyszymy i wymawiamy. Natomiast litera to znak graficzny, który reprezentuje głoskę. To ważne rozróżnienie. Jedna litera może odpowiadać różnym głoskom w różnych słowach. Na przykład, litera "rz" w słowie "rzeka" brzmi inaczej niż w słowie "morze".
Weźmy słowo "kot". Ma ono trzy litery: k, o, t. Ma też trzy głoski: /k/, /o/, /t/. W tym przypadku, liczba liter i głosek jest taka sama. Ale spójrzmy na słowo "król". Ma cztery litery: k, r, ó, l. Ale też cztery głoski: /k/, /r/, /u/, /l/. "ó" wymawiamy jako /u/.
Samogłoski i spółgłoski
Samogłoski to dźwięki, które powstają, gdy powietrze swobodnie przepływa przez nasz aparat mowy. W języku polskim mamy następujące samogłoski: a, e, i, o, u, y, ą, ę.
Spółgłoski to dźwięki, które powstają, gdy powietrze napotyka przeszkodę w naszym aparacie mowy, na przykład język, zęby lub wargi. Przykłady spółgłosek: b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, w, z.
Umiejętność rozróżniania samogłosek i spółgłosek jest bardzo ważna. Często pojawia się na sprawdzianie! Trzeba umieć określić, ile samogłosek i spółgłosek znajduje się w danym słowie.
Sylaba
Sylaba to część wyrazu, która zawiera jedną samogłoskę i może zawierać spółgłoski. Liczba sylab w wyrazie zależy od liczby samogłosek. Na przykład, słowo "mama" ma dwie sylaby (ma-ma), ponieważ ma dwie samogłoski: a i a.
Dzielenie wyrazów na sylaby jest ważne przy przenoszeniu wyrazów do następnej linii. Pamiętaj, że wyraz dzielimy na sylaby, a nie pomiędzy literami!
Na sprawdzianie mogą pojawić się zadania polegające na podzieleniu wyrazów na sylaby. Warto więc poćwiczyć dzielenie różnych słów. Na przykład: "szko-ła", "kon-ser-wa", "kom-pu-ter".
Pamiętajcie o regularnym powtarzaniu materiału. Powodzenia na sprawdzianie!