Hej! Witajcie przyszli mistrzowie dyktanda! Dziś razem zgłębimy tajniki pisowni rz i ż. To wcale nie musi być straszne! Przygotujcie się na dawkę wiedzy, która pomoże Wam zabłysnąć na teście.
Kiedy pisać rz?
Rz piszemy, gdy w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych wymienia się na r. Na przykład: morze - bo morza, ale morrski. Zapamiętajcie, szukajcie pokrewieństwa! To klucz do sukcesu. Nie bójcie się sprawdzić w słowniku, jeśli macie wątpliwości.
Po spółgłoskach: p, b, t, d, k, g, ch, j, w. Kilka przykładów: praca, brzeg, drzewo, krzak, grządka, chrzest, spojrzenie, wrzos. Warto zapamiętać te spółgłoski. Ułatwi to podjęcie decyzji.
W zakończeniach wyrazów, takich jak: -arz, -erz, -mierz, -mistrz. Na przykład: malarz, rycerz, Kazimierz, zegarmistrz. Pamiętajcie o tych końcówkach! To prawie zawsze gwarancja rz.
Kiedy pisać ż?
Ż piszemy, gdy w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych wymienia się na: g, dz, h, z, ź, s. Na przykład: książka - bo księżka, ale księga. To podobna zasada jak z rz, tylko inne wymiany.
Po literach l, ł, n. Przykład: lżej, łże, mężny. Zwracajcie uwagę na te litery. To wskazówka, która może być pomocna.
W niektórych wyrazach, które trzeba po prostu zapamiętać. Niestety, nie ma na to innego sposobu! Przykłady: żaba, życie, żona. Im więcej czytacie, tym łatwiej je zapamiętacie. Ćwiczenie czyni mistrza!
Wyjątki potwierdzają regułę!
Pamiętajcie o wyjątkach! W języku polskim zawsze znajdą się słowa, które nie pasują do żadnej reguły. To normalne! Nie zniechęcajcie się! Przykłady: pszenica (mimo "p" piszemy "rz"), gżegżółka (trzeba zapamiętać!).
Kilka ćwiczeń na rozgrzewkę
Spróbujcie uzupełnić: "Pieka... na patelni", "Du...y problem", "Koniec wieczo...u". Rozwiązania znajdziecie na końcu! Zróbcie to bez zaglądania do słownika! Potraktujcie to jako zabawę.
Podsumowanie
Pamiętajcie! Rz wymienia się na r, piszemy je po p, b, t, d, k, g, ch, j, w i w zakończeniach -arz, -erz, -mierz, -mistrz. Ż wymienia się na g, dz, h, z, ź, s, piszemy je po l, ł, n. I uczcie się wyjątków!
Nie bójcie się dyktanda! Przygotujcie się dobrze, a sukces będzie Wasz! Powodzenia!
(Rozwiązania ćwiczeń: Pieczeń, Duży, Wieczoru)